Interview met: Maarten van Rossem
In•tel•lec•tu•eel, de: Doorgaans man, de middelbare leeftijd lang en breed gepasseerd. Nonchalant, doch fijnzinnig en charmant voorkomen. Ogen versterkt door een bril, die belezenheid suggereert. Een baard is een vereiste, het liefst met vlagen grijs erdoor.

De belichaming van deze definitie is historicus Maarten van Rossem. Met zijn ongezouten mening en sterke redeneervermogen verliest hij aan de tafel van een praatprogramma nooit een discussie. Zijn uiteenzettingen zijn veelal cynisch, zelden vervelend of oninteressant. Voor de SK genoeg reden om af te reizen naar Utrecht en hem in het comfort van eigen woning nederig te ondervragen over de belangrijke zaken in het studentenleven in de hoop verlicht terug te keren naar Groningen. Terwijl we plaats nemen springt zijn poes op tafel, die vervolgens resoluut op mijn collegeblok gaat zitten. De boodschap ik duidelijk: Pen neer, kop dicht en luisteren.

Uw studietijd besloeg praktisch de complete ‘roaring sixties’. Stond u ook regelmatig, volgespeld met anarchiebuttons, te protesteren op de dam?
‘Ik had weinig met de radicale idealistische opvattingen van bijvoorbeeld de studenten die het Maagdenhuis bezetten in ‘69. Ik was meer van een rationele aanpak en walgde van dat idiote idee van ontketening van een revolutie. Wat dat betreft zijn jonge intellectuelen over het algemeen absoluut niet goed bij hun hoofd.’

Zat u in die tijd voornamelijk te blokken in de bibliotheek of was u naast uw studie actief in het studentenleven?
‘Ik heb officieel acht jaar gestudeerd, maar was hiervan maar zo’n vier jaar echt actief met mijn studie bezig. Voor een student zat ik weinig in de kroeg. Wat ik voornamelijk deed was obsessief lezen. Verder schreef ik wat voor studentenblaadjes en zat ik bij een almanakredactie. Veel van mijn tijd ging op aan studentenpolitiek. Hier ontdekte ik overigens dat ik voor de politiek volkomen ongeschikt ben. Ik ben namelijk veel te ongeduldig. Het zit niet in me anderen te overtuigen van iets wat zo volkomen evident is dat iedere idioot het nog binnen tien seconden begrijpt.’

U bent Cum Laude afgestudeerd. Heeft dit veel bloed, zweet en tranen gekost?
‘Totaal niet, geschiedenis ervoer ik als een extreem makkelijke studie. Ik deed er niet veel voor, maar als ik wat deed, deed ik het goed en solide. Ik ben trouwens een uitgesproken hater van de zesjescultuur. Als je er toch zit, waarom zou je er dan in godsnaam de kantjes vanaf lopen? Van een academische studie kun je alles maken wat je wilt en naar mijn idee krijg je dat ook allemaal later weer terug. Veel studenten beseffen niet dat college iets anders is dan gymnastiekles op de basisschool waar je gedwongen heen moet. Alleen in het geval dat je door je ouders gedwongen wordt om fiscaal recht te doen, kan ik me voorstellen dat het niet zo interessant is. Ik zelf werd ook door mijn familie aangespoord om iets te gaan studeren waarmee je enigszins een goed toekomstbeeld creëert. Geschiedenis zagen mijn ouders als een studie waarmee je gedoemd bent om veertig jaar lang les te geven op een schimmige school in Klazienaveen. Om hen tevreden te stellen begon ik met farmacie, maar ik kwam er snel achter dat geschiedenis meer iets voor mij was.’

U hebt lange tijd college gegeven aan de universiteit van Utrecht. Wat zijn de grootste verschillen tussen nu en de tijd dat u studeerde?
‘In mijn tijd was er geen enkele vorm van studieplanning, zoals verplichte werkgroepen. Blij dat ik dat niet heb meegemaakt. Ook kraaide er toen nog geen haan naar hoe lang je studeerde; op je ouders na dan, want die waren financieel de klos. Verder bestond het probleem van massaliteit nog niet. De stijging van het aantal studenten is sinds die tijd enorm. Grote hoeveelheden studenten zijn overigens een zegen voor een stad. Vergelijk Assen, een stad die als een absoluut dieptepunt kan worden beschouwd, eens met het bruisende Groningen en je ziet het verschil.’

Naast geschiedenis gaf u ook college in het vak Amerikanistiek, hoe bent u daar terechtgekomen?
‘Laat ik voorop stellen dat ik Amerikanistiek een belachelijk vak vind. Studeer gewoon geschiedenis en besluit dan om je te verdiepen in de Verenigde Staten. De studenten eisten echter op een gegeven moment dat er een medewerker zou worden aangesteld op dat gebied. Ik ben er toen min of meer ingerold. Mijn eigen interesse voor de Verenigde Staten is ontstaan nadat ik een boek had gelezen over de presidentsverkiezingen van 1960. Dat vond ik ontzettend opwindend en interessant, totaal anders dan die lullige gemeentepolitiek in Nederland.‘

Wat is uw mening over de kwaliteit van het hedendaags universitair onderwijs?
‘Kwaliteit is gekoppeld aan de individuele persoon die het onderwijs geeft. Toen ik studeerde waren sommige hoorcolleges werkelijk abominabel slecht. Bij sommigen moest je jezelf om de tien minuten met een speld in de arm prikken om niet in een comateuze toestand te raken. Er waren zelfs professoren die hun eigen syllabus voorlazen. Uiteraard waren er toen, en zijn er ook nu genoeg professoren die hun studenten wel kunnen boeien.’

Wat vindt u van de maatregelen van minister Plasterk (BSA, harde knip, inkorting bestuursbeurzen), waardoor een rijk studentenleven in het geding komt?
‘Het voordurend knabbelen aan de studieduur vind ik kinderachtig en in ruimere zin maatschappelijk onverantwoord. Je moet studenten tijd gunnen volwassen te worden, ook in intellectueel opzicht. Het lijkt me wel redelijk dat je controleert of ze iets uitspoken. Als er in mijn tijd een bindend studieadvies had bestaan zou ik weggestuurd zijn. Zo blijkt maar: je hebt mensen die eerst geen reet uitspoken en uiteindelijk toch vrij briljant afstuderen.’

De papieren versie van het U-blad (de UK van Utrecht) gaat op de schop. Erg?
‘Ik heb nog een videoboodschap opgenomen om dit te voorkomen, maar tevergeefs. Ik vind het wel jammer. Er moet in elke studentenstad een universiteitsblad zijn, het liefst onafhankelijk, die kritiek kan geven op de bestuurders. Bij deze wil ik jullie als studentenkrant ook wel waarschuwen: let op dat ze jullie niet de nek omdraaien. Cultuur, kritiek, het interesseert ze geen bal. Dat komt voort uit het mallotige idee dat de universiteit een zakelijke ondermening is.’

Wat vindt u van de houding van de hedendaagse student?
‘Ik heb het idee dat het grootste deel oprechte interesse heeft voor het vakgebied. Al is er altijd nog zo’n veertig procent waarvan ik me afvraag wat ze komen doen in college. Meisjes laten elkaar hun vakantiefoto’s zien en jongens liggen te slapen, hoe flink je je ook inspant als collegegever. Telaatkomers mogen wat mij betreft ook harder worden aangepakt. Zeker die lui die na twintig minuten lamlendig binnensjokken en, na iedereen uitvoerig begroet te hebben, met veel gerommel hun spullen pakken. De laatste jaren zet ik zulk soort jongens flink op hun nummer, dat helpt wel. Aan de andere kant zitten er elk jaar wel studenten bij die volstrekt briljant zijn. Een probleem hierbij is dat studenten in werkgroepen zich vijandig opstellen tegen de actieve geïnteresseerde student. De lamzakken doen dit natuurlijk omdat dit onhandig reflecteert op hun passieve houding. Een ander typisch geval van de moderne student: ‘Meneer moeten we dit opschrijven, is het voor het tentamen?’ En de manier van studeren; dat hysterische gedoe van drie dagen stampen om een tentamen te halen, zo stom en kortzichtig. Er is wat studiehouding betreft wel een groot verschil tussen mannelijke en vrouwelijke studenten. Meisjes zijn over het algemeen veel meer gedisciplineerd en hebben tenminste een leesbaar handschrift. Als ik bij het nakijken van tentamens het idee krijg dat de student in kwestie wekenlang verdovende middelen heeft gebruikt, dan weet je zeker dat het handschrift van een jongen is.

Tot slot?
Er zijn veel studenten die uitstralen dat ze moeten, maar eigenlijk liever iets totaal anders hadden gedaan die middag. Als je het niet leuk vindt ga je toch bij een bank werken, of word fietsenmaker!

Geschiedenis, het Gesprek, interview, Maarten van Rossem Het Gesprek