We schrijven maandag 30 augustus. Met mijn eerste bakje koffie in de klauwen, zit ik na te genieten van het geweldige voetbal dat dit weekend weer door Barcelona en Chelsea geëtaleerd werd. Niet geheel anders dan voor een groot deel van Nederland, blijven wedstrijden van dit kaliber mij tijdelijk bij. Wel geheel anders dan voor een groot deel van Nederland, is dat er een select groepje mensen ieder weekend getuige is van de meest fantastische vorm van voetbalverslaggeving tot nog toe gemaakt. De genoemde elite kan kort worden omschreven als ‘de Sport1-abonnees’.

Voor de mensen die Sport1 niet hebben, of erger, dit stukje levensvreugde nog nooit hebben meegemaakt, zal ik kort uiteen proberen te zetten waarom een heel studentenhuis in Groningen iedere week weer bijeenkomt om te genieten van dit staaltje sportjournalistiek.

De acteurs in deze show zijn Kees Jansma, Wim Kieft, Marco van Basten, Willem van Hanegem en Marc van Hintum. Iedere voetbalavond worden, door de programmamakers, drie van deze voetbalgrootheden uitgekozen om hun kunstje te doen. Jansma is hierbij vaste prik, aangezien hij, als enige, de kwaliteit bezit dusdanig infantiele vragen te stellen dat eigenlijk iedere reactie inhoudelijker dan binnensmonds gekreun volstaat. Hij is waarschijnlijk de enige journalist die tevreden zal terugkijken op een diepte interview met Chewbacca uit Star Wars. Bij Sport1 zit Jansma dus wel veilig.

Van Hintum en Van Basten moeten vechten om het plekje dat het best omschreven kan worden als de rol van spelleider bij Knoop in je Zakdoek. Zij hebben de zware taak de wisselwerking tussen de anderen nog enigszins begrijpelijk te maken voor het publiek van boven de 5 jaar. Waar bij mensen nog wel eens sprake is van eigen visie of een mening slaat van Hintum, als een volleerd belastinginspecteur, de kunst van het analyseren met zijn correcte teksten uiteen. Iedereen is goed en Messi is de beste, vindt Marc. Desondanks, moet geconstateerd worden dat van Hintum tot voor kort meer dan de helft van het aanwezige IQ in de gehele studio bezat, maar door de komst van Van Basten is er sprake van concurrentie bij deze twijfelachtige eer.

Marco van Basten: Wereldvoetballer van het jaar, aardige bondscoach, mislukte clubcoach en nu analist bij Sport1. Deze lijn volgend, lijkt het erop dat de Gemeente Reinigingsdienst er volgend jaar een werknemer bij krijgt. De arme van Basten. Hij weet dat hij intellectueel superieur is aan zijn tafelgenoten. Meestal houdt hij zich van de domme om de gemoederen rustig te houden. Echter, eens in de zoveel tijd knapt zelfs van Basten en doet dan het domste wat een mens in zijn positie zou kunnen doen: iets proberen uit te leggen aan Willem van Hanegem. Dit blijft altijd bij een overmoedige poging van Marco die hierbij altijd één ding vergeet. Zolang de middelen nog niet beschikbaar zijn om met buitenaards leven te communiceren lukt dit zeker nog niet met van Hanegem.

Iedere aflevering completeert van Hanegem of Kieft het trio. De producers hadden hun rol waarschijnlijk voor ogen zoals die van Jan Paparazzi op de bank bij Jensen. Stil zijn en geluid maken als je iets gevraagd wordt. Maar, waar Jan Paparazzi zijn beperkingen kende, maken Kieft en van Hanegem graag geluid.

De vlag gaat dan ook echt uit wanneer iemand er in de programmering achter komt dat de opstelling voor die avond Jansma, Kieft en van Hanegem is. Geen van Hintum of van Basten betekent geen barman die zegt dat het nu wel genoeg is geweest. Geen scheidsrechter die soms een kaart trekt om de lijn in het spel te houden. Nee, alsof Bokito wordt losgelaten tijdens de Dol Dwaze Dagen verandert de Sport1 studio binnen no-time in een journalistiek rampgebied.

De Engelsen hebben een passend woord voor de constante sfeer die dan in de studio hangt: awkward. In het Nederlands komt ‘ongemakkelijk’ nog het meest in de buurt. Van Hanegem die de vragen van Jansma consequent niet snapt. Jansma die Kieft altijd onterecht gelijk geeft. Van Hanegem en Kieft die zo soepel met elkaar omgaan als een pas gescheiden koppel. Dit zorgt voor constante stiltemomenten waarbij de spanning om het eerste woord te snijden is. Een lopend gesprek zoals mensen die met elkaar kunnen hebben op straat of in de supermarkt is aan de Sport1 tafel een zeldzaamheid.

Altijd is het Kieft die antwoord geeft op een open vraag. Van Hanegem zijn reactie-systeem werkt als die van een viervoeter. Noem je mijn naam niet, dan reageer ik toch lekker ook niet, lijkt hij te denken.

Een gesprek tussen Jansma en Kieft is dé reden waarom ik mijn abonnement nog steeds heb. De teksten zijn zo onbegrijpelijk en stiltes zijn zo schrijnend dat het, het best, te vergelijken is met een vergadering van de Entmoet uit Lord of the Rings. Soms gaat het zo ontzettend langzaam dat ik het gevoel krijg dat Jansma en Kieft in staat zijn met z’n tweeën de universele tijd af te remmen.

Kortom, een abonnement op Sport1 is een must voor iedere voetballiefhebber. Hoewel, de wedstrijd zelf kijken we gewoon op de NOS.

Bart van der Leij, Column, Sport, Voetbal Column, Sport