De echte internationaal ingesteld student spreekt Esperanto

Foto: Ewoud Rooks

Waarschijnlijk begrijp je bovenstaande kop gedeeltelijk of misschien zelfs wel helemaal. Dat is ook precies de bedoeling van de taal Esperanto. Voorzitter van de Nederlandse Esperanto Jongeren en student Godsdienstwetenschappen in Groningen, Richard van Schaik, vertelt waarom een taal die maar twee miljoen mensen spreken, eigenlijk de meest internationale taal van de wereld is.

Wereldtaal?

“Ik heb in drie maanden, ofzo, vloeiend Esperanto leren praten en daarna heb ik er nooit meer veel aan hoeven doen,” vertelt Richard, “ik denk dat als iedereen er een half jaar van zijn tijd in zou stoppen dan zou je het zo kunnen spreken.” Het is dus niet moeilijk om de taal te leren. Dit komt doordat het is samengesteld uit veel voorkomende woorden uit talen over de hele wereld. “Zo komt het woord radio in veel talen voor en is het door het Esperanto letterlijk overgenomen.” Richard leerde de taal vier jaar geleden (hij was zestien) vrijwel direct nadat hij erover hoorde: “Ik vond het altijd maar onzin dat we op school Frans en Duits leerden. Het zou veel makkelijker zijn als we gewoon één taal zouden hebben die dan iedereen zou kunnen leren en begrijpen.”

Als het goed is kan een beginner al veertig procent van het Esperanto begrijpen zonder er iets over geleerd te hebben. En dat is ook precies de bedoeling geweest van de maker, Lejzer Zamenhof. Het moest een internationale taal worden, een wereldtaal, zodat iedereen op gelijke voet met elkaar kon praten. Het eerste zogenaamde Esperanto congres was in 1905 en sindsdien is de taal in veel landen door kleine groepen mensen geleerd. Het oorspronkelijke doel was dat het Esperanto een politiek neutrale taal zou worden die ook in de internationale politiek zou worden gebruikt. “Nu staat iemand uit bijvoorbeeld Oost Europa op ongelijke voet met een Engelsman wanneer zij een debat in het Engels voeren,” legt Richard uit, “het is eerlijker om een neutrale taal te hebben.”

Maar twee miljoen Esperanten

Toch kom je in 2011 niet erg ver met Esperanto binnen je opleiding of later in je werk. Er schijnen, al zijn dat maar schattingen, maar twee miljoen mensen over de hele wereld Esperanto te spreken. Er spreken meer mensen Nederlands, en dat is internationaal al een niet erg nuttige taal. Richard nuanceert dit denkbeeld: “Je kan zeggen dat het hele idee als wereldtaal is mislukt, omdat niet de hele wereld de taal spreekt. Maar aan de andere kant, ik merk dat wanneer ik naar Oost-Europa reis je met Engels nergens terecht kan. Er zijn maar een paar mensen die Engels kunnen en die zijn niet geïnteresseerd in jou. Terwijl mensen die Esperanto spreken het leuk vinden om jou te ontmoeten. Het is echt een unieke kans om met lokale mensen te praten.”

En ook in de politiek zou Esperanto in de toekomst nog weleens een grotere rol kunnen gaan spelen. Al langer zijn er pogingen gedaan om Esperanto binnen Europa de officiële werktaal te maken. Na de Tweede Wereldoorlog werd de taal, door een veto van Frankrijk, niet de officiële werktaal. En, zo weet Richard: “Er is in 2004 nog een keer gestemd of Esperanto de officiële taal binnen de Europese politiek moest worden, ik geloof dat toen 42 procent voor stemde, dat was niet genoeg, maar laat wel zien dat er veel mensen zijn die erachter staan.” Op het moment heeft de Europese Unie echter nog zes officiële werktalen.

Taal van de internationale vriendschap

Richard vertelt dat er nu 30 Nederlandse jongeren lid zijn van de Esperanto vereniging voor jongeren, waar hij dus voorzitter van is. “In het verleden waren het er meer, maar afgelopen jaar zijn we weer met vijf gestegen, dus wie weet wat de toekomst biedt,” zegt Richard hoopvol. Als je in Groningen de taal wil leren is dat overigens ook erg makkelijk. “Je kunt op lernu.net lessen volgen. “Ik denk dat de beste manier om Esperanto te leren echt via het internet is, daar kun je online cursussen volgen, met andere beginners praten en met begeleiders.” Er is ook een Esperanto-club in Groningen die elke week samen komt waar je de taal kan leren, “maar”, vertelt Richard, “daar gaat het meestal niet zo heel erg snel, vooral omdat er wat oudere mensen bij zitten.”

Overigens vindt Richard het ook helemaal niet zo erg dat Esperanto maar door een kleine groep mensen wordt gesproken: “Ik denk dat nu juist Esperanto gewoon de grootte heeft dat het een taal is die iedereen nog voor zijn plezier heeft geleerd, het is echt een beetje de taal van de internationale vriendschappen en dat is nu het grote pluspunt van het Esperanto.”

Oh, en de kop boven dit artikel betekent: Ik ben Richard en ik spreek Esperanto. Maar dat wist je waarschijnlijk al. Ben je benieuwd hoe het Esperanto klinkt en hoe het je leven beïnvloedt als je het vloeiend spreekt? Richard legt het allemaal uit in een audio-slideshow op www.studentenkrant.org

Apart'ja, Carolien Lindeman, Esperanto Apart'ja