‘Als er een boom valt in het bos, maar er is niemand om het te horen, is die boom dan wel gevallen?’ is één van de zinnen uit Paul Auster’s The Book of Illusions en ook de premisse waarop dit boek steunt. De hoofdpersoon David Zimmer leeft een geïsoleerd leven na de dood van zijn vrouw en zoons die zijn omgekomen in een vliegtuigongeluk. In zijn isolatie en depressie vindt hij één ding dat hem staande houdt: het schrijven van een boek over de stille films van Hector Mann uit de jaren twintig. Het schrijven van dat boek leidt tot een reeks ontmoetingen die zijn leven op zijn kop zetten.
Al van tevoren geeft David hints dat het verhaal dat hij gaat vertellen net zo goed niet had kunnen plaatsvinden, hij is namelijk de enige die het heeft meegemaakt. Het geeft de lezer direct een onbestemd gevoel en het vermoeden dat het boek eindigt met David die wakker wordt uit een droom, en alles wat hij vertelt alleen maar in zijn hoofd is gebeurd. Dit zijn overigens vaste ingrediënten die veel van Auster’s boeken bevatten: een geïsoleerde hoofdpersoon, vaak een schrijver inclusief een overleden echtgenote en kinderen.
Dit tiende boek van Auster bevat daarnaast veel meta-vertellingen (verhalen over verhalen), ook een vast thema in zijn boeken. Natuurlijk is er ten eerste Auster’s verhaal over David, dan is er David’s verhaal over Hector Mann en later nog Hector Mann’s eigen verhaal door middel van zijn dagboek. Zo zijn er lange stukken uit het boek van David over Hector Mann in het verhaal opgenomen, een beschrijving van één van de stille films kan zo een tiental pagina’s beslaan zonder overigens saai te worden.
Het ontbreken van aanhalingstekens, wat het soms onduidelijk maakt wie wat vertelt, geeft het verhaal extra mysterie. De mensen die David uiteindelijk ontmoet en de verhalen die zij vertellen kunnen zo makkelijk een hersenspinsel van David zijn, wat ook tijdens het lezen voortdurend in je achterhoofd blijft hangen. Dit maakt het lezen van The Book of Illusions (ook de titel verwijst al naar de onwaarschijnlijkheid van de waarheid van het verhaal) tot een zeer aparte ervaring. Dit maakt je echter niet minder betrokken bij de karakters, hoe verder de lezer weggehouden wordt bij de karakters, door voortdurende waarschuwingen dat het verhaal dat verteld wordt eigenlijk niet bedoeld is voor de buitenwereld, hoe meer je als een voyeur meer van het verhaal en zijn karakters wilt weten.
Mocht je toch wat actuelers willen lezen, omdat je dit boek uit 2002 als hippe student natuurlijk al lang geleden gelezen hebt, Auster heeft sinds begin november ook een nieuw boek uit: Sunset Park. Geen recensie daarvan in de SK helaas, maar één troost: hij is wel verkrijgbaar in de meeste boekhandels.
