Illustratie: Tobias Rutteman
De SK helpt je maandelijks je archaïsche vocabulaire uit te breiden dan wel nieuw leven in te blazen. Zo kan ‘gruizig’ prima worden gebruikt om ‘geil’ te vervangen, en kan ‘grappig’ verruilt worden voor het fraaie ‘gerieflijk’. Nu is het wel zaak je publiek aandachtig uit te kiezen, en niet te pas en te onpas archaïsch te oreren. In presentaties en discussies doen verouderde woorden en zegswijzen het dikwijls goed, hetzij door de ander van zijn à propos te brengen, hetzij door je retorische excellentie kracht bij te zetten, en zo oplettendheid te weeg te brengen. Wel met mate uiteraard. De kunst is om die woorden, uitdrukkingen of gezegden te kiezen, die de meesten wel eens gehoord hebben, of enigszins kunnen thuisbrengen, maar die ze zelf zelden tot nooit gebruiken.
Woord : • Appetijtelijk
Betekenis (Van Dale): smakelijk¬. In de vijftiende eeuw al gesignaleerd als ´appetijtelijc voedsel´. Eerder en algemener bekend met de betekenis ´verlangen´ (ca. 1180). Afgeleid van het Latijnse appetitus dat ook als ´verlangen´ vertaald kan worden, dat op haar beurt weer afkomstig is van het werkwoord appetere, ‘verlangen naar’. Tegenwoordig voornamelijk ideaal om een aantrekkelijk persoon aan te duiden, een appetijtelijke dame bijvoorbeeld. Hierin komt zowel het smakelijke als het verlangen naar prima tot uiting en het is weer eens wat anders dan “een lekker wijf.”
Voorbeeldzin: “Die serveerster ziet er wel appetijtelijk uit.”
Spreekwoord, uitdrukking of gezegde: • In de rats
Betekenis (Van Dale): In een vervelende, onaangename situatie verkeren, bang of bezorgd zijn. Synoniem van in de rats (zitten), dat overigens de titel van een aardige Mannen van de Radio aflevering is, is het evenzo mooie, en minstens zo komische, ‘in de piepzak zitten’. ‘In de puree zitten’ is onder meer ook nog van dezelfde strekking. Het woord ‘rats’ is een soort stamppot die vroeger door soldaten werd gegeten. Het woord is afgeleid van ‘ratjetoe’, dat weer van het Franse ratatouille is afgeleid. Als je in de rats zit, zit je, letterlijk gesproken, in een drabbige brij. Vooral bij semi-serieus gebruik is deze uitdrukking een amusante vervanging van “ik heb een probleem.”
Voorbeeldzin: “Nou… ik zit een beetje in de rats.”
